2008-08-05
Projekty nowej flagi i chorągwi województwa

Komisja doraźna sejmiku ds. opracowania flagi województwa dolnośląskiego przygotowała projekty nowych wzorów flagi i chorągwi Dolnego Śląska. Radni wchodzący w skład komisji przeanalizowali propozycje i zdecydowali przedstawić Sejmikowi województwa Dolnośląskiego dwa projekty chorągwi i opracowane jednocześnie, zgodnie z zasadami weksylologii, dwa projekty flag. Spośród tych wzorów radni sejmiku wybiorą po jednym.

Konsultacje ze znawcami historii i tematyki heraldycznej przeprowadzono w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Wrocławskiego (prof. dr hab. Rościsław Żerelik, prof. dr hab. Jerzy Maroń) oraz w Archiwum Państwowym (Janusz Kokosza i Władysława Fabijański z Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu). Odrzucono projekty flagi w barwach biało-żółtych, które uznano za nieuzasadnione historycznie.

Poprzednią flagę, obowiązującą w latach 2001-2008, Sejmik uchylił na mocy Uchwały z dnia 31 stycznia 2008 roku. Uchwała nr XXXIII/555/2001 Sejmiku Województwa Dolnośląskiego z dnia 30 marca 2001 r. o fladze i proporcu Województwa Dolnośląskiego została podjęta mimo negatywnej opinii Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Wzór flagi był niezgodny z zasadami heraldyki, weksylologii i miejscową tradycją historyczną i stanowił podstawę do orzeczenia przez sąd administracyjny o niezgodności przedmiotowej uchwały z prawem.

_{Zgodnie z historią}

_{Według najstarszych źródeł, herb Śląska jest bezbarwny, pierwowzór pochodzi z pieczęci woskowej. Pierwsze barwy pojawiają się dopiero na początku XIV wieku w austriackiej kronice, która mówi o tym, że w czasie bitwy pod Suchymi Krutami w drugiej połowie XIII wieku, w której zginął król czeski Przemysław Otokar I, brali udział również książęta śląscy. Walczyli oni pod sztandarem, na którym na czarnej chorągwi widniał srebrny orzeł. Te barwy nigdy się już potem nie powtórzyły. Wszystkie inne źródła mówiły o tym, że był to czarny orzeł na złotym polu. Ten orzeł występował w szczególności w najważniejszym księstwie wrocławskim. Takie również były chorągwie m.in. Piastów Oleśnickich.}

_{Zasady heraldyki
Weksylologia - dyscyplina pomocnicza historii, zajmująca się chorągwiami jako rzeczywistymi i symbolicznymi znakami wojskowymi, państwowymi, terytorialnymi, organizacji i grup społecznych czy wyznaniowych - nakazuje, aby barwy chorągwi czy flagi były zgodne z barwami godła. W godle województwa dolnośląskiego jest czarny orzeł na złotym tle, więc, zgodnie z zasadą weksylologii, obowiązującymi barwami są czerń i złoto czyli kolor żółty (podobnie w przypadku barwy srebrnej, której odpowiada kolor biały). Dominującym, ważniejszym kolorem godła jest czarny, tak więc ta barwa powinna być w górnej części flagi – stąd flaga czarno-złota.}

_{W celu wyróżnienia flagi, istnieje możliwość wprowadzenia pewnych elementów graficznych. Stąd jednym z elementów nowej flagi jest biały poprzeczny pas zwieńczony krzyżem. Pochodzi z przepaski Henryka Pobożnego widniejącej na herbowym czarnym orle i występuje w herbach przynajmniej 25 dolnośląskich miast i większości powiatów. To element charakterystyczny dla Dolnego Śląska. Przepaskę uznano za czytelną, rozpoznawalną i typową dla naszego województwa.}

_{Chorągiew i flaga
Chorągiew w swej genezie wywodzi się ze znaków bojowych stosowanych już w starożytności. Potwierdzenie istnienia chorągwi w Polsce znajdujemy dopiero w Kronice Galla Anonima. Były to chorągwie książęce, opatrzone znakiem księcia i barwione wedle zwyczaju. Generalnie rzecz biorąc, to chorągwie dały początek herbom. Dziś flaga to chorągiew państwowa czy dzielnicowa uznana w swej formie za oficjalną. Dopuszczana bywa wtedy do użytku tylko w określonych okolicznościach.
Według opinii I krakowskiego Kolokwium Heraldycznego, w zespole symboli dla województw, powiatów i gmin, oprócz herbu powinny znaleźć się trzy rodzaje weksyliów: flaga, chorągiew i sztandar. Flaga jest oznaczeniem terytorium, chorągiew jest oznaczeniem instytucji czyli władzy wykonawczej. Chorągiew to uroczysta odmiana flagi przypisana  marszałkowi.}

_{Flagi wojewódzkie powinny być zasadniczo klasycznymi flagami: mieć postać płachty barwionej w barwy herbu danego województwa. Wskazane jest aby flagi powiatowe były flagami urzędowymi (oznaczającymi urząd, a nie terytorium) z herbem i godłem. Chorągiew przysługuje Przewodniczącym Sejmików i Marszałkom. Chorągiew podnosi się w miejscach i czasie ich przebywania, podczas uroczystości z ich udziałem itd. Czyli jest to uroczysty zamiennik używanej na co dzień flagi. Obecnie trzy województwa posiadają flagę i chorągiew: małopolskie, pomorskie i śląskie.}

_{Proporcje
Zwyczajowo flagi w Polsce mają proporcje 5:8, a więc takie, jak ustalono dla flagi narodowej. W przypadku chorągwi takiej zasady nie ma. Historycznie chorągwie były bliższe kształtowi kwadratowemu. Każda chorągiew uchwalona w Polsce ma inne proporcje. Dlatego też punktem odniesienia dla chorągwi Województwa Dolnośląskiego jest oryginał – chorągiew zdobyczna Konrada Oleśnickiego spod Grunwaldu – przechowywany na Wawelu.}

_{Podstawa prawna
Zgodnie z ustawą o znakach i mundurach z  1978 roku (art. 3 ustęp 1 i 2) jednostki samorządu terytorialnego mogą ustanawiać w drodze uchwały własne herby, flagi, emblematy oraz insygnia i inne symbole. Wzory tych symboli ustanawiane są w zgodzie z zasadami heraldyki, weksylologii i miejscową tradycją historyczną. 
Herby i flagi państwa, województw, powiatów i gmin są znakami pod szczególną ochroną prawa. Dlatego też nikt bezprawnie nie może ingerować w ich zmianę. Można je tylko odtworzyć historycznie w oparciu o źródła, ewentualnie utworzyć nowe, ale też tylko w oparciu o prawdę historyczną.}

_{Wnioski dotyczące prawidłowości znaków herbowych i im pokrewnych atrybutów, jakie mają być używane w samorządach terytorialnych kraju opiniuje Komisja Heraldyczna przy Ministrze Spraw Wewnętrznych i Administracji.}

_{Skład komisji
Piotr Milczanowski (PIS) – Przewodniczący
Jacek Pilawa (PO) – Wiceprzewodniczący
Wacław Berus (OPS)
Paweł Hreniak (PIS)
Patryk Wild (OPS)}

_{Z protokołami z prac komisji można zapoznać się na stronie sejmiku.}